Portatif, uzatılabilir, eklenebilir ve mobil el merdivenleri.

1. Ne zaman kullanılır

• El merdiveni; yalnızca risk düşükse, kısa süre kullanılacaksa veya işyeri koşulları nedeniyle daha güvenli bir ekipman kullanılamıyorsa yüksekte çalışmada kullanılır.
• Daha güvenli bir platform kullanılabiliyorsa el merdiveni tercih edilmez; toplu koruma önlemlerine kişisel koruma önlemlerine göre öncelik verilir.

2. Yerleştirme

• Merdiven, basamakları yatay olacak şekilde düzgün, sağlam ve sabit pabuçlar üzerine yerleştirilir.
• Üst veya alt uçları sabitlenerek ya da kaymaz malzeme kullanılarak ayaklarının kayması önlenir.
• Platforma çıkışta tutunacak yer yoksa merdiven platform seviyesini yeterince aşacak uzunlukta olmalıdır.
• Uzatılıp kilitlenebilir ve eklenebilir merdivenlerde parçaların birbirinden ayrı hareket etmesi önlenir.
• Mobil merdivenler üzerine çıkılmadan önce hareketleri durdurulur ve sabitlenir.
• Asılı merdivenler güvenli şekilde tutturulur; ip merdivenler hariç yerinden çıkması ve sallanması önlenir.

3. Kullanım

• Merdiven üzerinde her zaman elle tutunulacak uygun yer ve sağlam destek bulunur; elle yük taşınması bu zorunluluğu ortadan kaldırmaz.
• Merdiven üzerinde yana uzanılarak çalışılmaz; merdiven işin yapılacağı yere taşınır.
• Hasarlı, çatlak veya basamağı eksik merdiven kullanılmaz, kullanım dışı bırakılır ve etiketlenir.

Kullanılacak kişisel koruyucu donanım

• Koruyucu iş ayakkabısı
• Gerekli hâllerde tam vücut emniyet kemeri ve bağlantı noktası

Bütün iş ekipmanları için ortak kurallar

• İş ekipmanı, kullananlara ve çevredeki çalışanlara en az risk oluşturacak şekilde yerleştirilir, kurulur ve kullanılır; hareketli kısımlar ile çevredeki sabit veya hareketli kısımlar arasında yeterli mesafe bırakılır.
• Ekipmanın kurulması veya sökülmesi, imalatçının verdiği kullanma talimatı doğrultusunda güvenli koşullarda yapılır.
• Ekipmanı yalnızca o ekipmanın güvenli kullanımı konusunda eğitim almış, görevlendirilmiş çalışanlar kullanır.
• Ekipmanın periyodik kontrolü yaptırılır; kontrol raporu işyerinde saklanır ve denetimde ibraz edilir.
• Bakım, onarım ve ayar işlerinden önce ekipmanın enerjisi kesilir, kilitleme-etiketleme uygulanır ve ekipmanın beklenmedik şekilde çalışması önlenir.
• Koruyucu (muhafaza) sökülmüş ekipman çalıştırılmaz. Bir iş için koruyucunun geçici olarak kaldırılması zorunlu ise aynı korumayı sağlayan başka önlem alınıncaya kadar çalışma yapılmaz; iş bittiğinde koruyucu yerine takılır.
• Acil durdurma düzeni erişilebilir, işaretli ve çalışır durumda tutulur.
• Çalışana ekipmanla ilgili yazılı talimat verilir; talimat ekipmanın yanında bulundurulur ve anlaşılır olması sağlanır.
• Arızalı ekipman kullanım dışı bırakılır, üzerine uyarı etiketi asılır ve yetkisiz kullanımı engellenir.

Yasal dayanak

• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği — EK-II
• Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği — Madde 5