Risk değerlendirmesi raporu, işyerindeki mevcut ve muhtemel tehlikelerin belirlendiği, bunlardan doğan risklerin analiz edilip derecelendirildiği ve alınacak kontrol tedbirlerinin yazıldığı belgedir. Hazırlanması bütün işyerleri için zorunludur; tehlike sınıfı ya da çalışan sayısı bu zorunluluğu değiştirmez.
Raporda zorunlu olarak bulunması gerekenler
Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Madde 11, belgenin asgari içeriğini dokuz başlıkta sayar:
- İşyerinin unvanı, adresi ve işverenin adı
- Değerlendirmeyi gerçekleştiren kişilerin isim ve unvanları; iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi olanların Bakanlıkça verilmiş belge bilgileri
- Gerçekleştirildiği tarih ve geçerlilik tarihi
- Değerlendirme bölüm bölüm yapılmışsa her bölümün adı
- Belirlenen tehlike kaynakları ile tehlikeler
- Tespit edilen riskler
- Risk analizinde kullanılan yöntem veya yöntemler
- Risklerin önem ve öncelik sırasını da içeren analiz sonuçları
- Düzeltici ve önleyici kontrol tedbirleri, gerçekleştirilme tarihleri ve sonrasında tespit edilen risk seviyesi
Aynı madde belgenin biçimini de bağlar: sayfalar numaralandırılır, her sayfa değerlendirmeyi yapanlarca paraflanır, son sayfa imzalanır ve belge işyerinde saklanır. Belge elektronik ortamda hazırlanıp arşivlenebilir.
Raporu kim hazırlar
Rapor tek kişinin imzasıyla değil, işverenin oluşturduğu bir ekiple hazırlanır (Madde 6). Ekipte şunlar bulunur:
- İşveren veya işveren vekili
- İşyerinde sağlık ve güvenlik hizmetini yürüten iş güvenliği uzmanları ile işyeri hekimleri
- İşyerindeki çalışan temsilcileri
- İşyerindeki destek elemanları
- Bütün birimleri temsil edecek şekilde belirlenen, işyerindeki çalışmalar ve tehlike kaynakları konusunda bilgi sahibi çalışanlar
İşveren gerektiğinde işyeri dışından hizmet alabilir; ekipteki kişilerin araç, gereç, mekân ve zaman ihtiyacını karşılamak ve görevleri sebebiyle haklarını kısıtlamamakla yükümlüdür.
Rapor ne zaman yenilenir
Madde 12 iki ayrı yenileme sebebi tanımlar. Birincisi süredir: risk değerlendirmesi çok tehlikeli işyerlerinde en geç iki, tehlikeli işyerlerinde dört, az tehlikeli işyerlerinde altı yılda bir yenilenir.
İkincisi ise süreden bağımsızdır; aşağıdaki durumlarda ortaya çıkabilecek yeni riskler işyerinin tamamını veya bir bölümünü etkiliyorsa rapor tamamen ya da kısmen yenilenir:
- İşyerinin taşınması veya binalarda değişiklik yapılması
- Uygulanan teknolojide, kullanılan madde ve ekipmanlarda değişiklik olması
- Üretim yönteminde değişiklik olması
- İş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay meydana gelmesi
- Çalışma ortamına ait sınır değerlerde mevzuat değişikliği olması
- Ortam ölçümü ve sağlık gözetimi sonuçlarına göre gerekli görülmesi
- İşyeri dışından kaynaklanan ve işyerini etkileyebilecek yeni bir tehlikenin ortaya çıkması
Yasal dayanak
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — Madde 10
- İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği — Madde 6
- İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği — Madde 11
- İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği — Madde 12
Yukarıdaki maddelerin her biri, uygulamanın mevzuat arşivine karşı otomatik olarak doğrulanır; arşivde karşılığı olmayan bir madde numarası bu sayfaya yazılamaz.
İSGUYZ, işyerinizin NACE koduna göre tehlike listesini çıkarır; Fine-Kinney puanını, alınacak önlemi ve düzeltici faaliyetleri Madde 11'in istediği sütun düzeninde raporunuza işler.
Sık sorulan sorular
Risk değerlendirmesi raporu her işyeri için zorunlu mu?
Evet. 6331 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesi işverene risk değerlendirmesi yapma veya yaptırma yükümlülüğü getirir; tehlike sınıfı ya da çalışan sayısı bu zorunluluğu kaldırmaz.
Raporu tek başına iş güvenliği uzmanı hazırlayabilir mi?
Hayır. Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği Madde 6'ya göre değerlendirme, işveren veya vekili, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi, çalışan temsilcileri, destek elemanları ve birimleri temsil eden çalışanlardan oluşan bir ekip tarafından yapılır.
Rapor kaç yılda bir yenilenir?
Madde 12'ye göre çok tehlikeli işyerlerinde en geç iki, tehlikeli işyerlerinde dört, az tehlikeli işyerlerinde altı yılda bir. Bu sürelerden bağımsız olarak iş kazası, ramak kala olay, taşınma, teknoloji veya üretim yöntemi değişikliği gibi durumlarda da yenilenir.
Rapor elektronik ortamda tutulabilir mi?
Evet. Madde 11'in üçüncü fıkrası, risk değerlendirmesi dokümanının elektronik ve benzeri ortamlarda hazırlanıp arşivlenebileceğini açıkça söyler. Ancak sayfaların numaralandırılması, paraflanması ve son sayfanın imzalanması kuralı devam eder.
Raporda hangi risk analizi yöntemi kullanılmalı?
Yönetmelik tek bir yöntem dayatmaz. Madde 9, işletmenin özelliklerine, tehlikelerin niteliğine ve işyerinin kısıtlarına göre ulusal veya uluslararası standartlardan seçilen bir ya da birkaç yöntemin birlikte kullanılabileceğini söyler. Kullanılan yöntemin raporda yazılması ise Madde 11 gereği zorunludur.