Acil durum planı, işyerinde meydana gelebilecek acil durumlarda yapılacak iş ve işlemler ile uygulamaya yönelik eylemlerin yer aldığı plandır. Hazırlanması bütün işyerleri için zorunludur ve tasarım ya da kuruluş aşamasından itibaren başlar.
Planın hazırlanma aşamaları
Acil Durumlar Yönetmeliği Madde 7, planın hangi adımlar izlenerek hazırlanacağını sıraya bağlar:
- Acil durumların belirlenmesi
- Olumsuz etkilerini önleyici ve sınırlandırıcı tedbirlerin alınması
- Görevlendirilecek kişilerin belirlenmesi
- Acil durum müdahale ve tahliye yöntemlerinin oluşturulması
- Dokümantasyon
- Tatbikat
- Acil durum planının yenilenmesi
Planda hangi acil durumlar değerlendirilir
Yönetmelik acil durumu yangın, patlama, tehlikeli kimyasal maddelerden kaynaklanan yayılım, zehirlenme, salgın hastalık, radyoaktif sızıntı, sabotaj ve doğal afet gibi ivedilikle müdahale gerektiren olaylar olarak tanımlar (Madde 4). İSGUYZ'un acil durum planı modülünde değerlendirilen başlıklar şunlardır:
- YANGIN VE PATLAMA İHTİMALİ
- ZEHİRLENME İHTİMALİ
- SALGIN HASTALIK İHTİMALİ
- DOĞAL AFETLERİN MEYDANA GELME İHTİMALİ
- SABOTAJ İHTİMALİ
- İLKYARDIM GEREKTİREN DURUMLAR (İŞ KAZASI, YARALANMA VB.)
- YÜKSEKTEN DÜŞME SONUCU ASKIDA KALMA DURUMU
- ELEKTRİK ÇARPMASI
- PATLAMA (BASINÇLI KAP, KAZAN VB. EKİPMANLAR)
- TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERDEN KAYNAKLANAN YAYILIM
- BİYOLOJİK MADDELERDEN KAYNAKLANAN YAYILIM
- RADYOAKTİF MADDELERDEN KAYNAKLANAN YAYILIM
- NÜKLEER MADDELERDEN KAYNAKLANAN YAYILIM
- TERÖR OLAYLARI
Her başlığın altındaki önleyici ve sınırlandırıcı tedbir listeleri, işyerinin kendi koşullarına göre üretilir ve uygulamanın planına işlenir.
Acil durum ekipleri
- İşyerinde acil durumlara müdahale ve mücadele için söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım olmak üzere dört ekip görevlendirilir (İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik md.11).
- Söndürme, kurtarma ve koruma ekiplerinin her biri için: az tehlikeli sınıfta her 50, tehlikeli sınıfta her 40, çok tehlikeli sınıfta her 30 çalışana kadar 1 destek elemanı görevlendirilir.
- 10'dan az çalışanı olan işyerlerinde bu üç ekibin tamamı için en az 1 destek elemanı görevlendirilmesi yeterlidir.
- İlk yardım ekibi için, İlkyardım Yönetmeliği uyarınca az tehlikeli sınıfta her 20, tehlikeli sınıfta her 15, çok tehlikeli sınıfta her 10 çalışana kadar 1 sertifikalı ilkyardımcı bulundurulur.
Tatbikat ne sıklıkla yapılır
Madde 13'e göre planın uygulanabilirliğinden emin olmak için belirlenen periyotlarla tatbikat yapılır; maden işyerleri kendi yönetmeliğine tabidir, diğer işyerlerinde tatbikat en geç yılda bir yapılır. Tatbikatın tarihini, görülen eksiklikleri ve bunlar doğrultusunda yapılacak düzenlemeleri içeren bir tatbikat formu hazırlanır.
Plan ne zaman yenilenir
Madde 14 iki sebep tanımlar. İşyerinde veya yakın çevresinde, belirlenmiş acil durumları etkileyebilecek ya da yeni acil durumlar doğuracak değişiklikler olursa plan tamamen veya kısmen yenilenir. Bundan bağımsız olarak planlar çok tehlikeli işyerlerinde en geç iki, tehlikeli işyerlerinde dört, az tehlikeli işyerlerinde altı yılda bir yenilenir.
“Acil eylem planı” aynı belge mi?
Pratikte çoğu zaman aynı belge kastedilir, ama mevzuatın terimi acil durum planıdır ve tanımı Acil Durumlar Yönetmeliği Madde 4'te yapılır. Acil eylem planı ifadesi İSG mevzuatında genel bir belge adı olarak geçmez; Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'in 9 uncu maddesinde, grup 3 veya grup 4 biyolojik etkenlerin fiziksel korumasının ortadan kalkması hâlinde uygulanacak dar kapsamlı bir plan için kullanılır. Yani işyeriniz için hazırlamanız gereken belge acil durum planıdır.
Yasal dayanak
- İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik — Madde 4
- İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik — Madde 7
- İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik — Madde 11
- İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik — Madde 13
- İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik — Madde 14
- Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik — Madde 9
Yukarıdaki maddelerin her biri, uygulamanın mevzuat arşivine karşı otomatik olarak doğrulanır; arşivde karşılığı olmayan bir madde numarası bu sayfaya yazılamaz.
İSGUYZ acil durum planınızı EK-1 form düzeninde üretir; krokinizi ve ekip listelerinizi plana işler, çıktıyı PDF, Word ve Excel olarak verir.
Sık sorulan sorular
Acil durum planı her işyeri için zorunlu mu?
Evet. Acil Durumlar Yönetmeliği Madde 7, planın tüm işyerleri için tasarım veya kuruluş aşamasından başlamak üzere hazırlanacağını söyler.
Acil durum planı ile acil eylem planı arasında fark var mı?
Mevzuatın terimi acil durum planıdır (Madde 4). “Acil eylem planı” İSG mevzuatında genel bir belge adı olarak geçmez; yalnız Biyolojik Etkenlere Maruziyet Yönetmeliği Madde 9'da, belirli biyolojik etkenlere özgü dar kapsamlı bir plan için kullanılır. Uygulamada iki ad genellikle aynı belgeyi anlatır.
Tatbikat kaç yılda bir yapılır?
Madde 13'e göre maden işyerleri dışındaki işyerlerinde en geç yılda bir. Tatbikat sonrası tarihi, görülen eksiklikleri ve yapılacak düzenlemeleri içeren bir form hazırlanır.
Acil durum planı kaç yılda bir yenilenir?
Madde 14'e göre çok tehlikeli işyerlerinde en geç iki, tehlikeli işyerlerinde dört, az tehlikeli işyerlerinde altı yılda bir. Bundan bağımsız olarak, belirlenmiş acil durumları etkileyecek bir değişiklik olursa plan tamamen veya kısmen yenilenir.
İşyerinde hangi acil durum ekipleri kurulur?
Acil Durumlar Yönetmeliği Madde 11 uyarınca söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım olmak üzere dört ekip oluşturulur; ekiplerin büyüklüğü işyerinin tehlike sınıfına ve çalışan sayısına göre belirlenir.